Site Loader
Wetenschappers: extra onderzoek nodig in chroom-6 affaire Tilburg

TILBURG – Slachtoffers van het chroom-6-drama in Tilburg zijn mogelijk ook aan andere gevaarlijke stoffen blootgesteld, zoals lood. Twee deskundigen pleiten, onafhankelijk van elkaar, voor aanvullend onderzoek.

Als de 800 slachtoffers van het chroom-6-drama in Tilburg óók blootgesteld zijn aan andere gevaarlijke stoffen kan dat grote gevolgen hebben. Zo kunnen ze ziektes hebben opgelopen waarvoor ze nu géén schadevergoeding krijgen. Vergoeding is immers alleen mogelijk als er een relatie is met chroom-6.

Werklozen werden tussen 2004 en 2012 verplicht oude treinen te schuren waarbij het kankerverwekkende chroom-6 vrijkwam. De gemeente Tilburg liet onafhankelijk onderzoek doen. Daarin hadden ook andere bestanddelen in de afgeschuurde verf onderzocht moeten worden, vindt chemicus Atie Verschoor, gespecialiseerd in gezondheidseffecten van gevaarlijke stoffen. ,,De zorgen daarover bij slachtoffers zijn terecht”,  vindt Verschoor.

Naar alle waarschijn­lijk­heid zaten er meer gevaarlij­ke stoffen in die verfJan Tytgat, Professor toxicologie KU Leuven

Het onderzoek werd grotendeels uitgevoerd door gezondheidsinstituut RIVM. Dat liet het nemen van materiaalmonsters over aan NS-dochter NedTrain en een analysebureau. Schuurstof van oude treinen werd uitsluitend onderzocht op chroom-6. Op vragen van het Brabants Dagblad zegt het RIVM zelfs niet te weten waar de monsters nu zijn en of die nog nader op andere bestanddelen bestudeerd kunnen worden.

Ook de Belgische professor Jan Tytgat vindt dat dit moet gebeuren, om duidelijkheid te krijgen over álle gezondheidsrisico’s. Volgens hem is het eenvoudig om het stof alsnog te analyseren. ,,Naar alle waarschijnlijkheid zat er meer in die verf”, zegt Tytgat, autoriteit in de toxicologie verbonden aan aan de KU Leuven.  Bekend is volgens hem dat er in het verleden zware metalen voorkwamen in verven. Zeker is ook dat chroom-6 altijd verbonden is aan een andere stof. 

Mogelijk schade aan zenuwstelsel, lever en nieren 

Het Brabants Dagblad stuitte in de archieven van de NS eerder al op lood- en zinkchromaten, verbindingen van chroom-6 met respectievelijk lood en zink. Tytgat denkt bij zware metalen verder aan cadmium en nikkel. Zulke stoffen kunnen leiden tot neurologische schade en schade aan nieren of lever, zegt hij. 

De gemeente Tilburg ziet vooralsnog geen reden nader onderzoek te gelasten. ,,Dit is niet zozeer een politiek-bestuurlijk vraag alswel een wetenschappelijke”, stelt een woordvoerster namens burgemeester Weterings en zijn wethouders. ,,Mocht debat tussen wetenschappers alsnog tot de conclusie leiden dat extra onderzoek nodig is, dan heroverwegen we dat.” 

Het Openbaar Ministerie doet overigens nog altijd eigenstandig onderzoek naar de vraag of er strafbare feiten hebben plaatsgevonden rond het Tilburgs werklozenproject. Een woordvoerster zegt dat er met ‘een brede blik’ naar het project gekeken wordt.

In de werkplaats van het Tilburgse reïntegratiebedrijf tROM werden treinen kaalgeschuurd.
In de werkplaats van het Tilburgse reïntegratiebedrijf tROM werden treinen kaalgeschuurd. © Transition Town Tilburg

De kritiek van Verschoor en Tytgat  komt vijf weken na de publicatie van het rapport ‘Door het stof’. Een onafhankelijke commissie, ingesteld door de gemeente Tilburg, kwam tot een bikkelharde slotsom. Er is collectief geblunderd, waardoor 800 mensen ‘onnodig leed’ is aangedaan. Levens zijn in gevaar gebracht. De gemeente Tilburg en NS – partner in het werklozenproject – gingen diep door het stof. Naast excuses kwam er vlot een financiële regeling. Iedereen krijgt 7000 euro, voor wie ziek is of wordt door chroom-6, is meer mogelijk.

RIVM: geen zinnige uitspraak over asbest

Maar is de onderste steen echt boven? Slachtoffers zelf vinden van niet, vertelden ze al toen de inkt van het onderzoeksrapport amper droog was. Sommigen vrezen dat er nog asbest aanwezig was in de treinen die opgeknapt moesten worden. En dat er behalve chroom-6 andere gevaarlijke stoffen in de verf zaten die werd afgeschuurd. Misschien legden die de kiem voor ziektes die nu niet worden vergoed.

Het RIVM, dat in opdracht van de commissie een groot deel van het onderzoekswerk deed, kan daarover weinig zekerheid bieden. Over asbest schrijft het: ,,In een enkele trein kan nog asbest aanwezig zijn geweest in de coating aan de binnenzijde van de trein, afkomstig van de beplating.” Een zinnige uitspraak over de risico’s zegt het RIVM echter niet te kunnen doen.

Als het de bedoeling was te zoeken naar een causaal verband tussen ziektes en het schuren van de verf, dan had men breder moeten kijkenJan Tytgat, Professor toxicologie KU Leuven

Over mogelijk andere schadelijke stoffen in de verf valt nog minder te lezen. Er was ‘te weinig gedetailleerde informatie’ beschikbaar. Maar als het Brabants Dagblad doorvraagt bij het RIVM, dient zich een andere vraag aan: is wel goed genoeg gezocht naar de inhoud van de afgeschuurde verf?

Oude verflagen kunnen meer gevaarlijke stoffen bevatten dan alleen chroom-6, horen we van deskundigen Atie Verschoor en Jan Tytgat. Als het enkel de bedoeling was het risico op kanker in beeld te krijgen, dan valt de focus op chroom-6 nog te begrijpen, zegt de laatste. ,,Maar als het de bedoeling was te zoeken naar een causaal verband tussen ziektes en het schuren van de verf, dan had men breder moeten kijken.” Zat er lood, zink, cadmium of nikkel in? Op basis van de kennis uit het verleden is dat niet onaannemelijk.

Schuurstof had vrijspel

,,Meten is weten”, beklemtoont Tytgat. Volgens hem kan blootstelling aan zware metalen het centrale zenuwstelsel aantasten. ,,Ook de nier en de lever kunnen kind van de rekening zijn.” Wat niet helpt is dat de beschermingsmiddelen in Tilburg om te huilen waren. Het schuurstof had vrij spel, ook om de lichamen van slachtoffers binnen te dringen. 

De Belgische prof adviseert slachtoffers die zorgen hebben, te eisen dat er alsnog aanvullend onderzoek komt. Het is een kwestie van het schuurstof opnieuw analyseren. Als het RIVM de monsters niet meer kan vinden, hoeft het slechts één keer terug naar het Spoorwegmuseum: daar staan de treinen nog.

In de onderzoeks-op­dracht lag de focus op chroom-6, wat dat betreft is de onderste steen bovenWoordvoerster, gemeente Tilburg

Het RIVM stelt dat ‘haar hoofdopdracht was om specifiek te kijken naar chroom-6′. Dat klopt, al was het óók de afspraak dat daarnaast ‘andere stoffen en producten in kaart gebracht’ werden. Het RIVM vindt dat dat ‘waar mogelijk’ gedaan is. Zo is gepoogd bij de verfindustrie te achterhalen wat er nog meer in de verf zat, maar die kon of wilde kennelijk niet meewerken. Chemicus Atie Verschoor vindt dat merkwaardig. Ook al gaat het om oude verf, fabrikanten moeten wel degelijk over productinformatie beschikken, zegt zij.

RIVM en gemeente: vraag over extra onderzoek niet aan ons 

Is aanvullend onderzoek geboden? ,,Dat is uiteindelijk niet aan ons”, meent de woordvoerder van het RIVM. Maar de gemeente verwijst juist naar de wetenschappers. ,,In de onderzoeks-opdracht lag de focus op chroom-6, wat dat betreft is de onderste steen boven”, zo reageert een woordvoerster namens het college van B en W. ,,Maar de onderzoekers hadden inderdaad de vrijheid daarnaast andere stoffen mee te nemen. Als wetenschappers en het RIVM alsnog tot de conclusie zouden komen dat breder onderzoek geboden is, dan nemen we dat in overweging. Mogelijk hebben ook de betrokken staatssecretarissen hierover een opvatting.”

Natascha van de Put, die een grote groep slachtoffers aanvoert, reageert in elk geval alvast content op de uitspraken van de twee deskundigen. Het bevestigt wat zijzelf al eerder riep: de onderste steen is nog niet boven.

Share with:


Post Author: Mark Klijsen

Leave a Reply

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *